"verba volant, scripta manent"

 

Hukuk Sebili Blog

Hukuk Ders Kaynakları: Hukuk Dersleri Hangi Kaynaklardan Çalışılır? 

Hukuk fakültesi dersleri, oturup ders çalışmak kadar, ders çalışma stratejisinin iyi belirlenmesiyle de alakalı. İyi bir ders çalışma stratejiniz yoksa başarılı olmanız kolay değil; tabi Hukuk Sebili’ni takip ediyorsanız hukuk derslerine nasıl çalışılır öğrenmiş olabilirsiniz. Bugünkü yazıda hukuk derslerine nasıl çalışılacağından ziyade, hukuk derslerine nereden çalışılır onu konuşacağız. Yani hukuk derslerine hangi kaynaktan çalışılır onu bulmaya çalışacağız. Hukuk ders kaynakları yazımız başlıyor! 💪💪💪

Hukuk fakültesi derslerine çalışırken temel kaynak ders kitapları; ancak hukuk fakültesinde sadece ders kitaplarıyla başarılı olmak mümkün değil. Ders kitaplarının yanında, özellikle yargılama usulüne ilişkin derslerde mevzuat, uluslararası hukuka ilişkin derslerde anlaşma metinleri, olay çözümünün önemli olduğu derslerde de hukuk pratik çalışmaları oldukça önemli. Bunların yanında, hukuk ders kitaplarında edinilen bilgilerin pekiştirilmesi, başka kaynakların görülmesi, başka hukuk fakültelerinde anlatılanların takibi gibi gerekçelerle hukuk ders notları da geçerli bir kaynak olarak sayılmalı. Ayrıca, bu sayılanlar dışında bazı özel kaynaklar da var: Hukuk Haritaları ve Hukuk Ders Videoları.

Amacımız hukuk fakültesi gibi zor bir fakültede başarılı olmak, bunun için her aracı kullanmalıyız. Bu bağlamda bugün şu soruların cevaplarını arayacağız:

  1. Hukuk derslerine hangi kaynaklardan çalışılır?
  2. Hukuk fakültesinde başarılı olmak için sadece hukuk ders kitapları yeterli midir?
  3. Hukuk ders notları faydalı bir kaynak olabilir mi?

Tüm bu soruların cevapları aşağıda!


Hukuk Ders Kaynakları

Hukuk Derslerine Hangi Kaynaklardan Çalışılır?

Hukuk derslerinin temel kaynağı hukuk ders kitaplarıdır, bunu her fırsatta dile getiriyoruz. Gerek hukukta yüksek not ortalaması yapmak için, gerekse hukuk nosyonu edinmek için hukuk ders kitapları en önemli kaynak. Hukuk ders kitabı edinmeden, hukuk kitabı okumadan, derslere sadece hukuk ders notlarıyla ve hukuk pratikleriyle çalışmak, belki belli hallerde dersi geçmenizi sağlayabilir. Buna karşılık hukukta ders kitabı olmadan yapılacak çalışmanın gerçek bir hukuk bilgisi, hukukçuluk yetisi kazandırması mümkün değil.

Bununla birlikte, hukuk fakültesi dersleri o kadar zor dersler ki, sadece hukuk ders kitaplarından çalışmak da yetmiyor! O yüzden hukuk kitaplarını destekleyecek bazı hukuk ders kaynaklarına ihtiyacımız var. Bir hukuk öğrencisinin yararlanabileceği hukuk ders kaynaklarını şu şekilde sayabiliriz:

  1. Hukuk Ders Kitapları
  2. Mevzuat ve İçtihat
  3. Uluslararası Hukuk Metinleri
  4. Hukuk Pratik Çalışmaları
  5. Hukuk Ders Notları
  6. Hukuk Haritaları
  7. Hukuk Ders Videoları

Tüm bu hukuk ders kaynakları, hepsinden her zaman yararlanabileceğimiz kaynaklar olmayabilir. Zaten arasanız da bulamayacağınız durumlar da olacaktır. Örneğin idare hukukuna ilişkin iyi bir video anlatım serisi bulmanız mümkün değil, bütün youtube tam bir çöplük! Yine de bir derse yukarıdaki kaynaklardan mümkün olduğunca çoğuyla çalışmak faydalı olacaktır. Peki bu kaynaklar neden önemli? Bakalım.

 

1. Hukuk Ders Kitapları

Hem yazının giriş kısmında, hem de bir önceki başlık altında hukuk ders kitaplarının öneminden biraz bahsedildi. Hukuk ders kitapları, hukuk kaynakları arasında bulabileceğiniz en önemli, faydalı ve değerli ders kaynağı. Hukuk kitapları, kitabı yazan akademisyenin akademik birikiminin sonucu olarak ortaya çıkmış eserler, dolayısıyla emek hırsızı bir kaç çapulcunun dersteki ses kaydını kendilerininmiş gibi satmasıyla karşılaştırılamaz!

Hukuk ders kitaplarında, yılların akademik birikiminin meyveleri vardır. Hukuk kitapları, sistematikleriyle, verilen örneklerle, içerdiği yargı kararlarıyla, öğrencinin anlaması için tercih edilen pedagojik anlatımla diğer tüm kaynakların önünde yer alır. Bu özellikleri taşıyan tek kaynak budur, dolayısıyla hukuk nosyonunuzu geliştirecek, hukukçu olmanızı sağlayacak kaynak da hukuk ders kitaplarıdır.

Bir şerh düşelim: her hukuk ders kitabı iyi değildir ve hukuk ders kitabı okuyan herkes de iyi hukukçu olmaz. Hukuk fakültesi öğrencisi, ders kitabı seçerken dikkatli olmalıdır. Özellikle kitabın sistematiği ve anlatım şekli, ayrıca güncelliği ve tüm konuları içermesi açısından bir değerlendirme yapmalı ve hukuk kitaplarını bu değerlendirmeye göre almalıdır. Hukuk ders kitabı alma rehberi konulu yazıda ayrıntılı bilgileri bulabilirsiniz!

Ayrıca sadece hukuk kitabı okumakla da hukukçu olunmaz. Böyle olsaydı, İİBF’liler “biz de aynı kitapları okuduk, biz de hukukçu sayılırız” dediklerinde karşı çıkamazdık. İyi bir hukukçu olmak, hukuk nosyonu geliştirmek için sadece hukuk kitaplarını okumak kesinlikle yeterli değildir. Hukuk derslerine girmeden, pratik olaylar anlaşılmadan, konuyla ilgili mevzuat ve içtihat özümsenmeden ve diğer hukukçularla hukuki meseleler üzerine tartışılmadan hukuk nosyonu gelişmez, iyi bir hukukçu olunamaz.

Hukuk ders kitapları, hukuk dersleri için en önemli kaynaktır.

 

2. Mevzuat ve İçtihat

Hukuk ders kaynakları diyince akla gelen ikinci (ve üçüncü) kaynaklar mevzuat ve içtihat. Mevzuat, dersin konusuyla alakalı olan tüm hukuki düzenlemeleri ifade ediyor. Çalışılan konuda çıkarılmış kanunlar, kararnameler, yönetmelikler ve diğer düzenleyici işlemlerle uluslararası sözleşmeler ve tabi ki anayasa, mevzuat kavramı kapsamında değerlendirilir. Burada o dersle veya konuyla ilgili tüm mevzuatın tüm maddelerinin bilinmesinden bahsetmiyoruz. Doğrudan konuyla alakalı olanların bilinmesi ve mevzuatın da genel sistematiğinin özümsenmesi gerekir.

Örneğin vergi hukukuna ilişkin düzenlemelerde önce anayasal ve yasal dayanağa bakılması gerekir. Bunun yanında, yine anayasa ve kanunlarla idareye verilmiş bir düzenleyici işlem yapılma yetkisi verilmiş midir bunun tespit edilmesi gerekir. Eğer vergi hukukunun böyle bir sistematiği olduğunu bilirseniz, hiç bir maddeyi ezberlemenize gerek yok. İhtiyacınız olduğunda mevzuat.gov.tr‘ye girerek ihtiyacınız olan hükümleri bulabilirsiniz.

Mevzuat kadar önemli bir hukuk ders kaynağı içtihat. İçtihat yargı kararlarını, özellikle yüksek mahkeme kararlarını ifade ediyor. Bizde Danıştay, Yargıtay, Uyuşmazlık Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi olmak üzere 4 yüksek yargı yeri var, bunlar dışında 2. derece yargı yerleri olan bölge idare ve bölge adliye mahkemeleri bulunuyor (bunların verdiği kararların içtihadi niteliği tartışmalıdır.)

İçtihat, mevzuatın, yani hukuk kurallarının somut olaylarda nasıl uygulandığını ortaya koyan hukuki müessese. Bazı hukuk dallarında içtihat mevzuattan çok daha önemli, bunun en belirgin örneği idare hukuku. İdare hukukunda öyle içtihadi ilkeler var ki, ilkenin aksi yapılmak isteniyorsa kanuni düzenleme yapılmak zorunda! Bunun yanında Danıştay ve Yargıtay tarafından verilen içtihadı birleştirme kararları da bulunuyor, bunlar yargı kararını aşıp kanun hükmünde kabul ediliyorlar ve herkesi bağlayan, aksine hüküm verilemeyecek ağırlığı kazanıyorlar.

Mevzuat uyulması gereken hukuk kurallarını, içtihad bu hukuk kurallarının pratik olaylara nasıl uygulanacağını gösteren hukuk kaynaklarıdır.

Mevzuat ve içtihat, sadece teorik olarak bakıldığında anlaşılamayacak hukuki müessese ve meselelerin anlaşılması için mutlaka dikkate alınması gereken kaynaklar. Mevzuat olmadan hukuk teorisinin bizim hayatımızı nasıl düzenlediğini anlayamayız. İçtihada bakmadan da söz konusu kuralların uygulanması ve anlaşılması mümkün olmayacaktır.

 

3. Uluslararası Hukuk Metinleri

hukuk ders kaynakları

Uluslararası hukuk metinlerini yukarıda mevzuat kapsamında da saydık. Burada ayrıca başlık açmamızın sebebi, bazı dersler için uluslararası hukuk metinlerinin herhangi bir hukuki düzenlemeden çok daha fazlası olması! Uluslararası ilişkileri inceleyen derslerde bazı uluslararası hukuk metinleri, söz konusu hukuk dersi için temel metin olabiliyor. Yani uluslararası hukuka ilişkin metinler, bazı dersler için olmazsa olmaz ders kaynağı olabiliyor.

İnsan hakları hukukunu ele alalım. İnsan hakları hukuku dersi için, Avrupa insan hakları sisteminin bir parçası olan ülkemizde, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi en önemli hukuk ders kaynağıdır. İnsan hakları dersi için Sözleşme, hukuk ders kitaplarından bile daha önemli bir ders kaynağıdır. AİHS dışında da bir çok sözleşme, insan hakları ders kitabından önce, insan hakları hukuku dersinin kaynağını oluşturur.

Benzer durum, adı üstünde, milletlerarası genel hukuk ve milletlerarası özel hukuk dersi için de geçerlidir. Ayrıca deniz ticareti hukuku gibi uluslararası düzenlemelerin önemli olduğu derslerde de uluslararası hukuk metinlerinin ağırlıklı öneme sahip olduğu söylenebilir.

Bunlar gibi uluslararası hukuk metinlerinin doğrudan hukuk ders kaynağı olmadığı derslerde dahi uluslararası hukuk metinleri oldukça önemli bir kaynağı ifade eder. Zira T.C. Anayasası, usulüne uygun yürürlüğe girmiş uluslararası anlaşmalar kanun değerindedir. Dolayısıyla uluslararası metinler, tüm hukuk dersleri için kaynak niteliğindedir.

 

4. Hukuk Pratik Çalışmaları

Sınavlarda nasıl sorulacağını görmek, günlük hayatta kuralların nasıl karşımıza çıkacağını görmek, doktrin, mevzuat ve içtihat bilgisinin olaya nasıl uygulanacağını görmek ancak hukuk pratik çalışmaları aracılığıyla mümkün olabilir. Zaten pratik çalışmalar, başka hiç bir bölümde olmadığı kadar hukuk fakültesi öğrencilerinin hayatının önemli bir parçasıdır. Hukuk Sebili pratik çalışmaları sayfasındaki pratikler gibi, kendi fakültenizde yapılan pratik çalışmaları da mutlaka takip edin. Sınavlarda sorular mutlaka değişir; ancak soru tarzları çoğu zaman sene içinde çözülen pratiklerde ortaya konmuştur. Dolayısıyla sınavda ilk kez karşılaşmamak için hukuk pratik çalışmalarının mutlaka çözülmesi gerekir.

 

5. Hukuk Ders Notları

Aslında hukuk ders notları için ayrıca başlık açmaya gerek yoktu, zira bu konuda başlı başına bir yazı yazdık. Ders notundan hukuk çalışmak başlıklı yazımızda ayrıntıları bulabilirsiniz.  Hukuk ders notlarının neden kaynak olabileceğini bazı başlıklarla vermiştik, hukuk ders notlarının hukuk öğrencileri için kaynak olmasının gerekçeleri şunlardı:

  • 1. Hukuk Ders Notları Konu Tekrarı Yapmak İçin Faydalıdır
  • 2. Hukuk Ders Notları Farklı Kitapların İçeriği Hakkında Bilgi Sahibi Olmanızı Sağlar
  • 3. Hukuk Ders Notları Esnektir, Farklı Yöntemlerle Konuyu Pekiştirmenize Yardımcı Olabilir
  • 4. Bazı Hukuk Ders Notları, İstisnaen de Olsa, Bir Kitap Kadar Kaliteli Olabilir

Konu hakkında ayrıntılı bilgi için yukarıda linkini verdiğimiz yazıyı mutlaka okuyun! Hukuk Sebili diye hukuk ders notları temelli bir site açıp, hukuk ders kaynakları arasında hukuk ders notlarını saymamamızı beklemiyordunuz herhalde 😇

 

6. Hukuk Zihin Haritaları

Hukuk Zihin Haritası Örneği (hukukharitalari.com adresinden alınmıştır.)

Zihin haritaları, herkesin bildiği, çok kullanılan ve çok kaliteli içeriğin bulunabildiği bir hukuk ders kaynağı değil. Yine de son zamanlarda hukukçuların gündemine girmesi dolayısıyla kısaca bahsetmek yerinde olur.

Zihin haritaları, kısaca, bilginin görselleştirilerek daha kolay öğrenilmesini sağlayan yönetmelerden biri. Modern zihin haritalaranın mucidi sayılabilecek Tony Buzan zihin haritalarının faydalarını anlatıyor.

Hukukta zihin haritalarının kullanımı ise çok yaygın değil. Hukuk zihin haritaları kavramını bize öğretenin Burak Seyman olduğunu söylemek yanlış olmaz. Hukukharitalari.com isimli sitesinde, Hacettepe Hukuk öğrenciliği sırasında tuttuğu notlardan hazırladığı haritaları bulabilirsiniz. Haritalar güncelliğini yitirmiş olsa da, farklı bir not yöntemi olmak açısından, size fikir verebilir.

 

7. Hukuk Ders Videoları

Hukuk ders videoları çok yüksek potansiyeli olan ve maalesef hukukçuların değerini bilmediği bir hukuk ders kaynağı. Youtube hukuk ders videoları tam bir çöplük. Orada anlatılan hukuk derslerinin çoğu hukuk öğrencilerine yönelik değil, hatta çok büyük kısmı hukukçular tarafından bile anlatılmamış. Biz yine de hukuk ders videolarının potansiyeli dolayısıyla bunların uzun vadede önemli bir kaynak olacağını, hukukçuların günün birinde buradaki boşluğu dolduracağını düşünüyoruz. Şimdilik sizin işinizi görecek kalitede hukuk ders videoları olmasa da, ileride biz demiştik demek için bunu buraya bırakıyoruz 😁

hukuk ders kaynakları

 

Hukuk Fakültesi Ders Notları Bir Hukuk Ders Kaynağı Olabilir mi? Hukuk Ders Notları Hukuk Ders Kitaplarının Yerini Tutabilir mi?

İlk soruya EVET, ikinci soruya HAYIR!

Hukuk ders notları hukuk öğrencileri için bir ders kaynağı olabilir; çünkü hukuk fakültesi ders notlarının da bir çok faydası vardır. Hukuk ders notları konu tekrarı yapmada faydalıdır. Hukuk ders notları birden fazla kaynaktan beslenmenizi sağlayabilir. Hukuk ders notları ders kitaplarının yoruculuğundan sizi kurtararak görsel ve öğretici olarak hazırlanmış olabilir. Hukuk ders notlarının bazıları, dersin hocası tarafından hazırlanmış veya onun dersinin ses kaydına alınması suretiyle oluşturulmuş olabilir. Tüm bu faydalar hukuk ders notlarının da göz ardı edilmemesi gerektiğini bize gösteriyor. 

Peki hukuk ders notları hukuk ders kitaplarının yerini tutabilir mi? Sadece hukuk ders notlarından çalışmak yeterli olur mu? Bunun cevabı kesinlikle hayır! 😤 Yukarıda linkini verdiğimiz yazıda bunu ayrıntılı olarak cevaplamıştık. Bu yazıda belirttiğimiz bazı hususları buraya alalım.

Hukuk ders notlarının kalitesinden her zaman emin olamayacağınızı şöyle ifade etmiştik:Hukuk ders notlarının çoğu zaman öğrenciler tarafından yazıldığı gerçeğini bilerek işe başlamalısınız. Ders notunu hazırlayan öğrenci iyi niyetli bile olsa, hukuki bilgisi ve hukuk nosyonu sizden sadece 1-2 hukuk kitabı fazla okumak, 1-2 fazla ders takip etmek kadardır. Dahası, her not hazırlayanın iyi niyetli olduğunu da varsayamazsınız. Hukuk fakültesi öğrencileri, hayatınızda görebileceğiniz en rekabetçi güruh olabilir. Diğerleri düşük not alsın diye bilerek yanlış hukuk ders notlarını fotokopicilere veren hukuk öğrencilerinin hikayesi her dönemde anlatılan bir şehir efsanesidir. Ders notundan hukuk çalışmak için size cezbedecek böyle hikayeleri sürekli dinlersiniz. 😴”

Ders notlarına ilişkin eleştirimizi bir adım daha ileri şöyle götürdük:Yukarıda verilenler iyi örnekler, en azından hukuk fakültesi öğrencileri tarafından hazırlanmış olduklarını varsayıyoruz. Hukuk fotokopicilerinin kirli çamaşırlarını ortaya çıkarmak için biraz uğraştığınızda ortaya çok acayip hikayeler çıkıyor. Çok bilinen kampüs civarı fotokopicilerde, hukukçu olmayan fotokopicinin hazırladığı notlar yok satabiliyor! 🤐 Siz de çok satıyor diye güvenip bu notları alıyorsunuz, sonra da 18 sayfa yazdım neden kaldım anlamadım diyorsunuz!

Hukuk ders notlarının hukuk kitaplarının yerini tutamayacağını da 4 sebeple ortaya koymuştuk: “Hukuk ders notları hukuk kitaplarının yerini tutamaz. Hukuk ders kitapları sistematiktir. Hukuk ders kitapları akademisyenlerin birikimlerini yansıtır. Hukuk ders kitapları kapsamlıdır. Hukuk ders kitapları pedagojiktir. Tüm bunlar, sizin iyi bir hukukçu olabilmeniz ve hukuk nosyonu geliştirebilmeniz için oldukça önemlidir.

 

Hukukla ilgili blog yazıları devam ediyor, edecek. Destek olmak için Hukuk Sebili twitter ve Hukuk Sebili instagram hesaplarımızı takip edebilirsiniz. Görüş, öneri ve yorumlarınız olursa tek tek okuyup cevaplamak isteriz. Hadi AEO!

Hukukta Devam Zorunluluğu Var mı? Hukukta Derse Girmeden Geçmek Mümkün mü?

Diğer Makaleler

Leave a Reply

Gerekli alanlar işaretlendi *